38.Łemkowska Watra – Zdynia 2020. Kulisy wydarzenia

38.Łemkowska Watra – Zdynia 2020. Kulisy wydarzenia
Święto Kultury Łemkowskiej Łemkowska Watra w Zdyni (łem. Żdynia) to czas corocznych, niezwykle ważnych dla Łemków spotkań: pokoleniowych, rodzinnych, przyjacielskich. Spotkań, które jednoczą ich wspólną pieśnią i gromadzą wokół spraw ważnych. Początkowo były to niewielkie, nieformalne spotkania, a z czasem ewoluowały do dzisiejszej formy dużego festiwalu. Wszystkie te zmiany to owoce wieloletniej i wytężonej pracy wielu ludzi.

Zdynia — (łemkowska nazwa miejscowości Ждиня) jest niewielką wioską, jedną z wielu w Beskidzie Niskim. Spośród reszty miejscowości wyróżnia ją wyjątkowa malowniczość i magnetyzm, który raz w roku, w lipcu, przyciąga Łemków (i nie tylko Łemków!) z całego świata.

Łemkowska Watra w tym roku odbyła się zupełnie inaczej jak dotychczas, bo w formie on-line. W związku z pandemią całe wydarzenie organizatorzy przenieśli w świat wirtualny, tak aby poprzez internet i obraz telewizyjny można było zobaczyć tą przepiękną imprezę.

Rok 2020 jest rokiem szczególnym dla społeczności łemkowskiej gdyż obchodzona jest 125 rocznica urodzin Epifaniusza Drowniaka - Nikifora. Dlatego też oprócz sentymentalnych dźwięków oraz tradycyjnej łemkowskiej melodii można było obejrzeć i wysłuchać panele dyskusyjne o sprawach istotnych dla społeczności łemkowskiej. Jak zwykle na początku wydarzenia uroczyście rozpalono rytualne ognisko.

Wydarzenie dzisiaj jest wyjątkowo inne niż zawsze, dzisiaj obchodzimy 38.Łemkowską Watrę, ale pierwszą w internecie. Oczywiście sytuacja, która zaskoczyła cały świat również zaskoczyła nas na początku roku. Więc nie można było imprezy masowej zorganizować w tradycyjny sposób. Organizujemy ją w sposób nowatorski czyli po prostu przenieśliśmy ją do internetu. Pewnego dnia nasi młodzi, z naszej organizacji zadzwonili do mnie i zapytali, co ty o tym sądzisz, żeby może nie odwoływać wydarzenia, tylko całe przenieść je do internetu. Zastanowiłem się nad tym i pomyślałem, dobra, spróbujmy i tak oto teraz znajdujemy się tak naprawdę na planie filmowym, na planie zdjęciowym wydarzenia, które nazywa się Łemkowska Watra. Jest ono inaczej skonstruowane niż standardowe Watry dlatego, że nie ma widzów, oczywiście tutaj na miejscu, bo nasi widzowie są w Internecie.

Watra w internecie zastępuje wszystkie tradycyjne elementy Watry, tej która odbywa się na żywo. A więc jest oczywiście scena główna, na której odbywają się główne występy, pokazy, tańce i pieśni. Tutaj prezentowana jest kultura łemkowska, ale też kultury ościenne, kultury Bojkowskie, kultury Rusnaków, czy też kultury Ukraińców znad Siania. Też przyjeżdżają zespoły z zagranicy. Przyjeżdżają do nas Rusini z Serbii, zespoły z Ukrainy. Też w tym roku w związku z tym, że ogłosiliśmy fakt przeniesienia Watry do internetu spotkaliśmy się z bardzo dużym odzewem, bardzo dużym zaciekawieniem. Zaskoczyła nas liczba łemków, którzy na całym świecie przysłali nam pozdrowienia, przysłali nam również nagrania swoich filmów. Byli to Łemkowie w Stanach, w Kanadzie, w Ukrainie, byli to nasi przyjaciele Rusnacy Słowaccy, Rusini w Serbii. Pokazy i ich, występy można było oglądać pierwszego dnia. Też bardzo wiele zespołów odezwało się z Polski.

Przepiękne, zaskakujące było dla nas jak zespoły w pełnym rynsztunku, w swojej miejscowości np. w miejscowości Mokre, zatańczyły, zaśpiewały na swojej drodze lokalnej, w swojej wiosce. Zaśpiewały dla nas z pozdrowieniami Łemków z całego świata. Zostały uruchomione ośrodki we Wrocławiu, w Olsztynie, Szczecinie. Z każdego z tych miejsc pojawił się jakiś sygnał, jakiś głos, jakiś zespół. Więc to było bardzo pozytywne, ale drugą pozytywną rzeczą było to, że my tu lokalnie mając świadomość, że chcemy to wydarzenie przenieść do internetu spotkaliśmy się z bardzo pozytywnym odzewem Łemków tu na miejscu bo myśmy zorganizowali plan lokalny, taki plan filmowy, taki plan zdjęciowy gdzie mamy make-up, gdzie mamy obsługę planu, obsługę scenograficzną np. taką obsługę planu robią dziewczyny z Koniecznej, z Hańczowej, dziewczyny z Gładyszowa.

Ze Zdyni robią nam catering, Chłopaki z Łosia i Nowego Sącza pomagają przy scenografii. To jest takie ogólne poruszenie naszej młodzieży, która nam pomaga i nas wspiera za co ja bardzo dziękuje i bardzo jestem dumny. Zapraszam na Watrę za rok, mam nadzieje, że ona odbędzie się już normalnie, żeby przyjechać i poczuć tego ducha Łemkowskiego, a w tym roku jeszcze będzie można pooglądać nasze filmy w internecie na naszym kanale, na You Tube - Zjednoczenie Łemków
” – powiedział dla MTV24 Grzegorz Trochanowski – Członek Stowarzyszenia Zjednoczenia Łemków, Organizator 38.Watry Łemkowskiej w Zdyni.

Podczas Łemkowskiej Watry zawsze były wystawiane stoiska z łemkowskimi rękodziełami i kuchnią regionalną. W roku bieżącym, w związku z istniejącą pandemią organizatorzy ograniczyli się tylko do jednego stoiska on-line, które reprezentowała przed kamerami Anna Dobrowolska, mieszkanka Krzywej, prowadząca gospodarstwo agroturystyczne – „Chyża Hani”.

Mieszkam w Krzywej, gdzie prowadzę „Chyża Hani”, takie gospodarstwo agroturystyczne, gdzie są kultywowane tradycje łemkowskie. Można tam popróbować potraw kuchni łemkowskiej, można spotkać się z łemkowską krywulką. Jestem obecna w Zdyni na łemkowskiej watrze on-line. Wczoraj prezentowałam warsztaty kuchni łemkowskiej, gotowałam mastyło, fuczki i hreczanynki a dzisiaj prezentuje krywulki łemkowskie a jeszcze bardziej Komanieckie, ponieważ najpiękniejsze i najszersze krywulki, takie jak mam na sobie powstawały w Komańczy i w okolicznych wsiach wokół Komańczy. Jest to ozdoby kołnierz robiony ze szklanych koralików szerokości od 10 do 20 cm. Najczęściej tłem jest tło czerwone, na którym powtarza się pas rombu i wykończone to jest wszystko gondoczkami.

Kuchnia łemkowska to jest kuchnia chłopska, to jest kuchnia prosta, kuchnia uboga, ale równocześnie bardzo zdrowa i zyskuje coraz większą popularność w tych czasach gdzie szukamy nowych smaków i nowych potraw. Można to wszystko znaleźć w naszej kuchni, gdzie potrawy są przygotowywane z najprostszych produktów, które rosną w ogrodzie, na polu czy można je zebrać w lesie. Przykładem może być kisełycia, to jest żur z mąki owsianej, podawany z gotowanymi ziemniakami, tradycyjna potrawa wigilijna. Często na śniadanie było robione mastyło, potrawa z mleka, mąki pszennej, jajka. Jest to rodzaj budyniu na słono. Było to okraszone albo masłem i cebulką albo skraweczkami stopionymi ze słoniny. Często to było jedzone przy pomocy chleba. Chleb maczało się w mastyle i w ten sposób się jadło. No teraz bardzo często używa się do tego celu łyżki. Ludzie, którzy przyjeżdżają do mnie są bardzo zainteresowani potrawami regionalnymi, chętnie próbują tych potraw, zamawiają je. Dlatego też od czasu do czasu organizuje warsztaty kuchni łemkowskiej, gdzie można popróbować takich potraw a jednocześnie nauczyć się jak je przyrządzić
” - powiedziała dla MTV24 Anna Dobrowolska.

Mamy nadzieję, podobnie jak organizatorzy, że następna 39.Łemkowska Watra odbędzie się w Zdyni, w przyszłym roku z udziałem publiczności i z wszystkimi artystami w sposób naturalny jak to miało wcześniej miejsce.

Andrzej Gulewicz MTV 24
Fot. aut.
Autor: Andrzej Gulewicz

Komentarze


Brak komentarzy - Badź pierwszy!!!
Dodaj komentarz
Główna kolumna
partnerzy:
hej.mielec.pl sacz.in videobeskidy wmediach.pl andre-g.nazwa.pl capital24 krynica